Soms zijn er van die trips die voelen als een schoolreisje, maar dan voor volwassenen. Afgelopen week mochten Jeroen en Sanne, samen met een aantal andere winkeliers, op uitnodiging van onze leverancier op bezoek bij Faber-Castell in Stein (Duitsland). Een bijzondere ervaring die we niet snel zullen vergeten en waarbij we veel hebben gezien en geleerd.
Het potlodenplafond
Op naar Stein
Maandagochtend vertrokken we vanuit Eindhoven met de bus richting Duitsland. Na acht uur rijden kwamen we aan in Stein. En meteen zagen we overal Faber-Castell, want het was echt een stuk groter dan wij ons hadden voorgesteld. Eerst kwamen we langs het kasteel en daarna zagen we op verschillende plekken fabrieken van Faber-Castell. Deze fabrieken vielen direct op, niet alleen omdat er Faber-Castell op stond, maar ook door de karakteristieke kleuren van de raamkozijnen. Iedere verdieping heeft zijn eigen kleur hoorden we later.
 Eerste blik op het kasteel |
 Jeroen voor het kasteel |
 Voor het bezoekerscentrum |
Het kasteel van Faber-Castell
Het kasteel ligt direct naast de fabriek en is al van buiten indrukwekkend. Binnen kregen we een rondleiding, al mochten we daar helaas geen foto’s maken. Het werd gebouwd tussen 1903 en 1906 en was voor die tijd opvallend modern. Een badkamer met een douche voor de graaf, medische voorzieningen voor de kinderen en allerlei decoraties die je eerder in een latere periode zou verwachten.
De geschiedenis van het gebouw is allesbehalve rustig geweest. De familie Faber-Castell heeft er maar kort kunnen wonen. In 1939 werd het overgenomen door de nazi’s, daarna door de Amerikanen en later verbleven er journalisten tijdens de Neurenbergprocessen. Uiteindelijk kwam het weer in handen van de familie, waarna het zorgvuldig is gerestaureerd.
Meer informatie over het kasteel.
Faber-Castell in Stein
Een familiegeschiedenis die teruggaat tot 1761
De geschiedenis van Faber-Castell begint in 1761, wanneer Kaspar Faber in Stein start met het maken van potloden. Het bedrijf groeit gestaag en blijft generaties lang in de familie. Een belangrijke rol is weggelegd voor Lothar Faber (vierde generatie) in de 19e eeuw. Hij zorgt voor professionalisering en maakt van het bedrijf een internationaal merk. Hij introduceert vaste kwaliteitsstandaarden, zorgt voor een herkenbare merknaam op de potloden en breidt de export sterk uit. Dit alles leidt ertoe dat hij in de adelstand wordt verheven en dat zijn naam verandert in “von Faber”.
In 1898 ontstaat de naam Faber-Castell wanneer zijn kleindochter Ottilie von Faber trouwt met graaf Alexander zu Castell-Rüdenhausen. Daarmee wordt het familiebedrijf verbonden aan een adellijke familie, iets wat je vandaag de dag nog steeds terugziet in de uitstraling van het merk.
Rond die tijd wordt ook het bekende Castell 9000 potlood geïntroduceerd, dat nog steeds geproduceerd wordt. Het populaire Polychromos kleurpotlood volgt in 1908 en is sindsdien ook nauwelijks veranderd. Het ziet er nog steeds ongeveer hetzelfde uit als toen.
Wat ook opviel tijdens de rondleiding is hoe vooruitstrevend Faber-Castell al vroeg was. Zo werd er aandacht besteed aan arbeidsomstandigheden, met onder andere douches in de fabriek en regelingen voor personeel. Voor die tijd was dat allesbehalve vanzelfsprekend. Tegenwoordig is de negende generatie Faber-Castell nog steeds verbonden aan het bedrijf.
Een van de fabrieken
Het verhaal achter het logo
Het logo met de twee ridders heeft een bijzondere achtergrond. Volgens de overlevering vochten deze ridders oorspronkelijk niet met lansen, maar met potloden. Eén ridder met een potlood van Faber-Castell en de ander met dat van een concurrent. In dat verhaal brak het potlood van de tegenstander, terwijl dat van Faber-Castell intact bleef. Later is dit aangepast naar de versie met lansen zoals we die nu kennen. De gedachte erachter bleef hetzelfde. Kwaliteit die zich onderscheidt.
Overnachten in een burcht
Na de eerste dag reisden we door naar ons hotel, Burg Abenberg. We sliepen daar in een torenkamer, waar we een prachtig uitzicht hadden. ’s Avonds genoten we van een diner en na een aantal drankjes en gezelligheid was het tijd om te gaan slapen, want het was een lange dag geweest.
 |
 |
Burg Abenberg
De filosofie van Faber-Castell
De volgende ochtend begonnen we met een presentatie over de visie van het bedrijf en de nieuwe producten die eraan komen. Faber-Castell wil een “Companion for Life” zijn. Dat betekent dat ze producten ontwikkelen voor elke levensfase. Van de eerste potloden voor jonge kinderen tot producten voor school, studie en werk. Ook voor bijzondere momenten, zoals het ondertekenen van officiële documenten, biedt het merk passende producten.
Een leuk detail dat werd gedeeld: er komen 20 nieuwe kleuren Polychromos potloden aan. Deze worden rond augustus verwacht, dus hopelijk hebben wij ze in het najaar bij ons in de webshop.
Hoe wordt een potlood gemaakt
Na de presentatie werd de groep in tweeën gesplitst en onze groep begon met een rondleiding door de oude fabriek die nu een museum is. Tijdens de rondleiding door het museum werd duidelijk hoeveel stappen er nodig zijn om één potlood te maken. De grafietkern bestaat uit een mengsel van grafiet en klei. De aanvoer van grafiet was niet gemakkelijk. Omdat hoogwaardig grafiet uit Engeland op een gegeven moment niet meer beschikbaar was, ging Faber op zoek naar alternatieven. In de 19e eeuw wist het bedrijf toegang te krijgen tot grafiet uit Siberië. Dat betekende lange transporttijden, soms wel jaren, maar zorgde er wel voor dat ze konden blijven werken met grafiet van hoge kwaliteit. De verhouding grafiet en klei bepaalt hoe hard of zacht het potlood is. Meer klei zorgt voor een harder potlood (zoals 6H), terwijl meer grafiet zorgt voor een zachter potlood (zoals 4B).
 Grafiet |
 De pers |
 Museum Alte Mine |
Kleurpotloden werken net iets anders. Deze bestaan uit pigment, bindmiddel en kaolien. Ook hier worden de kernen geperst en verder afgewerkt.
Het grafiet/klei mengsel wordt geperst tot dunne staafjes, gedroogd en gebakken. Daarna worden de staafjes behandeld met was om een gelijkmatige structuur te krijgen. Het teveel aan was moet daarna weer verwijderd worden.
Vervolgens worden de kernen naar de fabriek aan de andere kant van de straat getransporteerd. Daar worden ze in houten plankjes met groeven gelijmd. Daar komt nog een tweede plankje bovenop, waarna het geheel in losse potloden wordt gezaagd. Deze verlijming zorgt ervoor dat de potloden stevig zijn en minder snel breken. Daarna krijgen de potloden meerdere lagen gekleurde lak (soms wel 14!), 2 lagen transparante lak, een opdruk en worden ze geslepen. Dat 'slijpen' gebeurt op snel ronddraaiende rollen met schuurpapier. Sommige potloden krijgen ook nog een gum aan het uiteinde.
In Stein worden dagelijks ongeveer 500.000 potloden geproduceerd. In de fabriek in Brazilië ligt dat aantal zelfs rond de 7 miljoen per dag.
 Alles werd nauwkeurig bijgehouden |
 Op kantoor |
 In het laboratorium |
Duurzaamheid en innovatie
Faber-Castell zet sterk in op duurzaamheid. Het hout voor de potloden komt uit eigen bossen in Brazilië. Daar groeien de bomen recht en snel en worden continu nieuwe bomen geplant. Daarnaast maken ze gebruik van waterkracht en verwerken ze gerecyclede materialen in hun producten. Ook innovaties zoals de bekende gripnopjes op potloden komen uit eigen ontwikkeling en worden nog steeds toegepast.
 Het Faber-Castell bos in Brazilië |
 Polychromos sinds 1908 |
 Jeroen en Sanne onder het potlodenplafond |
Het potlodenplafond
In de hal van het bezoekerscentrum bevindt zich een opvallend detail. Een groot plafond opgebouwd uit duizenden Polychromos potloden in een kleurverloop. Prachtig om te zien en een plek waar iedereen even stil blijft staan en omhoog kijkt. Daarnaast ligt de Faber-Castell shop, waar je je ogen uitkijkt en het gevoel hebt dat je in een snoepwinkel staat, maar dan met allemaal creatieve materialen.
 Een van de nieuwigheden |
 In de flagstore |
 20 nieuwe kleuren polychromos |
Terugblik
Na twee intensieve dagen stapten we weer in de bus richting Nederland. Moe, maar voldaan. Wat vooral is bijgebleven is de combinatie van historie, vakmanschap en innovatie. En misschien nog wel het belangrijkste, het besef hoeveel werk er in iets ogenschijnlijk simpels als een potlood zit.
En ja, dat schoolreisjegevoel dat bleef de hele reis en dat maakte het eigenlijk alleen maar leuker. Deze ervaring te kunnen delen met collega's uit dezelfde branche leverde leuke gesprekken op en ook leerden we weer van elkaar. Wij hebben met volle teugen genoten van alles en de leuke groep zorgde voor een heel gezellige reis.
Faber-Castell fabriek aan de Rednitz